![]() |
REET 2022 Syllabus (पाठ्यक्रम) स्तर– प्रथम(Level-1)
शिक्षकों के लिए राजस्थान पात्रता परीक्षा (रीट) और 2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर
पाठ्यक्रम - स्तर 1
(एक व्यक्ति के लिए जो कक्षा I से V के लिए शिक्षक बनना चाहता है)
पेपर -1, सेक्शन- (I), पेपर- बाल विकास और शिक्षाशास्त्र
कुल प्रश्न : 30
कुल अंक : 30
बाल विकास : वृद्धि और विकास की अवधारणा, आयाम और सिद्धांत
विकास का। विकास को प्रभावित करने वाले कारक (विशेषकर परिवार और विद्यालय के सन्दर्भ में)
और सीखने के साथ उनका संबंध।
आनुवंशिकता और पर्यावरण की भूमिका।
व्यक्तिगत अंतर:- अर्थ, प्रकार और व्यक्तिगत अंतर को प्रभावित करने वाले कारक
व्यक्तिगत मतभेदों को समझना।
व्यक्तित्व : व्यक्तित्व की अवधारणा और प्रकार, इसे आकार देने के लिए जिम्मेदार कारक।
इसकी माप।
बुद्धि : संकल्पना, सिद्धांत और उसका मापन। एकाधिक बुद्धिमानी। इसका
निहितार्थ
विविध शिक्षार्थियों को समझना: पिछड़ा, मानसिक रूप से मंद, प्रतिभाशाली, रचनात्मक,
वंचित-वंचित, सीडब्ल्यूएसएन, सीखने की अक्षमता वाले बच्चे।
सीखने की कठिनाइयाँ।
समायोजन : संकल्पना और समायोजन के तरीके। समायोजन में शिक्षक की भूमिका।
सीखने का अर्थ और अवधारणा । सीखने को प्रभावित करने वाले कारक
सीखने के सिद्धांत और उनके निहितार्थ
बच्चे कैसे सीखते हैं। सीखने की प्रक्रिया, प्रतिबिंब, कल्पना और तर्क
सीखने के लिए प्रेरणा और निहितार्थ
शिक्षण अधिगम प्रक्रियाओं, शिक्षण अधिगम रणनीतियों और विधियों के संदर्भ में
राष्ट्रीय पाठ्यचर्या की रूपरेखा 2005 के आकलन, माप और मूल्यांकन का अर्थ और उद्देश्य। व्यापक
और सतत मूल्यांकन। उपलब्धि परीक्षण का निर्माण, सीखने के परिणाम।
एक्शन रिसर्च।
शिक्षा का अधिकार अधिनियम 2009 (शिक्षकों की भूमिका और उत्तरदायित्व)
----------------------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर
पाठ्यक्रम(Syllabus) स्तर– प्रथम(Level-1)
(कक्षा 1 से 5 तक) प्रश्न पत्र 1, खण्ड (II)
खण्ड का शीर्षक : भाषा 1 हिंदी
कुल प्रश्न 30
कुल अंक 30
एक अपठित गद्यांश में से निम्नलिखित व्याकरण संबंधी प्रश्न :
पर्यायवाची, विलोम, वाक्याशों के लिए एक शब्द, शब्दार्थ, शब्द शुद्धि । उपसर्ग, प्रत्यय, संधि और समास संज्ञा, सर्वनाम, विशेषण, अव्यय ।
एक अपठित गद्यांश में से निम्नलिखित बिंदुओं पर प्रश्न :
रेखांकित शब्दों का अर्थ स्पष्ट करना, वचन, काल, लिंग ज्ञात करना। दिए गए शब्दों का वचन काल और लिंग बदलना ।
वाक्य रचना, वाक्य के अंग, वाक्य के प्रकार, पदबंध, मुहावरे और लोकोक्तियाँ, विराम चिह्न | भाषा की शिक्षण विधि, भाषा शिक्षण के उपागम, भाषा दक्षता का विकास ।
भाषायी कौशलों का विकास (सुनना, बोलना, पढ़ना, लिखना) हिंदी भाषा शिक्षण में चुनौतियाँ, शिक्षण अधिगम सामग्री, पाठय पुस्तक, बहु-माध्यम एवं शिक्षण के अन्य संसाधन ।
भाषा शिक्षण में मूल्यांकन, उपलब्धि परीक्षण का निर्माण समग्र एवं सतत् मूल्यांकन, उपचारात्मक शिक्षण ।
बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
(कक्षा 1 से 5 तक) प्रश्न पत्र 1, खण्ड (III)
खण्ड का शीर्षक : भाषा 2-हिंदी
कुल प्रश्न - 30
कुल अंक - 30
एक अपठित गद्यांश आधारित निम्नलिखित व्याकरण संबंधी प्रश्न :
• युग्म शब्द, वाक्याशों के लिए एक शब्द, उपसर्ग, प्रत्यय, संधि, समास, संज्ञा, सर्वनाम, विशेषण, क्रिया, लिंग,
वचन, काल, शब्द शुद्धि, ।
• एक अपठित पद्यांश पर आधारित निम्नलिखित बिंदुओं पर प्रश्न :
भाव सौंदर्य
विचार सौंदर्य
नाद सौंदर्य
शिल्प सौंदर्य
जीवन दृष्टि
वाक्य रचना, वाक्य के अंग, वाक्य के भेद, पदबंध, मुहावरे, लोकोक्तियाँ । कारक चिह्न, अव्यय, विराम चिह्न ।
भाषा शिक्षण विधि, भाषा शिक्षण के उपागम, भाषायी दक्षता का विकास ।
• भाषायी कौशलों का विकास (सुनना, बोलना, पढ़ना, लिखना) शिक्षण अधिगम
सामग्री-पाठय पुस्तक, बहु-माध्यम एवं शिक्षण के अन्य संसाधन ।
. भाषा शिक्षण में मूल्यांकन, (सुनना, बोलना, पढ़ना, लिखना) उपलब्धि परीक्षण का निर्माण समग्र एवं सतत् मूल्यांकन। उपचारात्मक शिक्षण ।
बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
RAJASTHAN ELIGIBILITY EXAMINATION FOR TEACHERS (REET)-2021
BOARD OF SECONDARY EDUCATION, RAJASTHAN, AJMER
Syllabus -LEVEL-I (CLASS 1 TO 5) PAPER -1, SECTION-(II),
ENGLISH (LANGUAGE - I)
Total Questions : 30
Total Marks : 30
Unseen Prose Passage
Synonyms, Antonyms, Spellings, Word-formation, One Word Substitution
Unseen Prose Passage
Parts of Speech, Tenses, Determiners, Degrees of comparison
Framing Questions Including Wh-questions, Active and Passive Voice, Narration, Knowledge of English Sounds and Phonetic Symbols
Principles of Teaching English, Methods and Approaches to English Language Teaching
Development of Language Skills, Teaching Learning Materials: ( Text books, MultiMedia Materials and other Resources)
Comprehensive & Continuous Evaluation, Evaluation in English Language.
The criteria for multiple choice questions will be based on the syllabus prescribed by the State Government for classes 1 to 5 and the text books prevailing in the academic session 2019-20, but the difficulty level of the questions will be up to the secondary (class 10) text books.
---------------------------------------------------------------
PAPER -1, SECTION-(III) ,
ENGLISH (LANGUAGE II)
Total Questions: 30
Total Marks : 30
Unseen Prose Passage
Linking Devices, Subject-Verb Concord, Inferences
Unseen Poem
Identification of Alliteration, Simile, Metaphor Personification, Assonance,
Rhyme
Modal Auxiliaries, Common Idioms and Phrases Literary Terms
Elegy, Sonnet, Short Story, Drama
Basic knowledge of English Sounds and symbols.
Principles of Teaching English, Communicative Approach to English Language
Teaching, Challenges of Teaching English: Difficulties in learning English (role
of home language, multilingualism).
Methods of Evaluation, Remedial Teaching
The criteria for multiple choice questions will be based on the syllabus
prescribed by the State Government for classes 6 to 8 and the text books
prevailing in the academic session 2019-20, but the difficulty level of the the
questions will be up to the secondary (class 10) text books.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर पाठ्यक्रम(Syllabus)
स्तर- प्रथम(Level-1) (कक्षा 1 से 5 तक) प्रश्न पत्र-1, खण्ड (II)
खण्ड का शीर्षक : भाषा-प्रथमा (1)
संस्कृतम् प्रश्नाः 30
प्रश्नांका: 30
• एकम् अपठितं गद्यांशम् आधारीकृत्य निम्नलिखित-व्याकरण-सम्बन्धितः प्रश्नाः
- शब्दरूप धातुरूप कारक -विभक्ति- उपसर्ग-प्र -प्रत्यय-सन्धि-समास-सर्वनाम विशेषणसंख्याज्ञानम्- माहेश्वर सूत्राणि अव्ययेषु प्रश्नाः ।
• एकम् अपठितं गद्यांशम् राजस्थानस्य इतिहास-कला-संस्कृति आदिनाम् आधारीकृत्य निम्नलिखितबिन्दुसम्बन्धिनः प्रश्नाः, रेखांकित क्रियापद-चयन-वचन-लकार-लिंग-ज्ञान-प्रश्नाः, विलोम शब्द-लकार परिवर्तन-प्रश्नाः (लट्-लङ्-लुट्-विधिलिङ्लकारेषु)
• संस्कृतानुवादः, वाच्यपरिवर्तनम् (लट् लकारस्य) वाक्येषु–प्रश्ननिर्माणम्, अशुद्धिसंशोधनम् संस्कृतसूक्तयः ।
(i) संस्कृत भाषा-शिक्षण-विधयः ।
(ii) संस्कृतभाषा-शिक्षण-सिद्धान्ताः ।
• संस्कृतभाषाकौशलस्य विकासः, (श्रवणम्, सम्भाषणम्, पठनम्, लेखनम्)
संस्कृताध्यापनस्य अधिगमसाधनानि, पाठ्यपुस्तकानि, संप्रेषणस्य साधनानि
• संस्कृतभाषा-शिक्षणस्य मूल्यांकन सम्बन्धिनः प्रश्नाः, मौखिक-लिखितप्रश्नानां प्रकार सततमूल्यांकनम् उपचारात्मकशिक्षणम् ।
---------------------------------------------------------------
प्रश्न पत्र-1, खण्ड (III)
खण्ड का शीर्षक – भाषा-द्वितीया (2) -
संस्कृतम्
प्रश्नाः 30
प्रश्नांका: 30
• एकम् अपठितं गद्यांशम् आधारीकृत्य निम्नलिखित-व्याकरण-सम्बन्धितः प्रश्नाः शब्दरूप-2 -धातुरूप-कारक-विभक्ति-उपसर्ग-प्र -प्रत्यय–सन्धि–समास-लकार–सर्वनाम–विशेष्य-विशेषणलिंग- संख्याज्ञानम्-समयज्ञानम्-अव्ययेषु प्रश्नाः । • एकम् अपठितं पद्यांशं वा श्लोकम् राजस्थानस्य इतिहास-कला-संस्कृति आदिनाम् आधारीकृत्य निम्नलिखित- बिन्दुसम्बन्धिनः व्याकरण प्रश्नाः
सन्धि–समास-कारक-प्रत्यय-छन्द-लकारसम्बन्धिनः प्रश्नाः ।
विशेष्य-विशेषण लिंगसम्बन्धिनः प्रश्नाः ।
• संस्कृतानुवादः, स्वर–व्यंजन-उच्चारणस्थानानि, वाच्यपरिवर्तनम् (लट्लकार)
अशुद्धिसंशोधनम् संस्कृत सूक्तयः ।
(i) संस्कृत भाषा शिक्षण-विधयः ।
(ii) संस्कृतभाषा-शिक्षण-सिद्धान्ताः ।
(iii) संस्कृत शिक्षणाभिरूचिप्रश्नाः
• संस्कृतभाषाकौशलस्य विकासः, (श्रवणम्, सम्भाषणम्, पठनम्, लेखनम्)
संस्कृतशिक्षणे-अधिगमसाधनानि, संस्कृतशिक्षणे संप्रेषणस्य साधनानि,संस्कृतपाठ्यपुस्तकानि ।
• संस्कृतभाषाशिक्षणस्य मूल्यांकन सम्बन्धिनः प्रश्नाः,
मौखिक-लिखितप्रश्नानां प्रकाराः सततमूल्यांकनम् उपचारात्मक-शिक्षणम् ।
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर
पाठ्यक्रम(Syllabus)
स्तर- प्रथम(Level-1) कक्षा 1 से 5 प्रश्न पत्र 1, खण्ड-Iv)
खण्ड का शीर्षक : गणित
कुल प्रश्न 30
कुल अंक 30
• एक करोड़ तक की पूर्ण संख्याएँ, स्थानीय मान, तुलना, गणितीय मूल संक्रियाएँ –जोड़, बाकी, गुणा, भाग; भारतीय मुद्रा।
• भिन्न की अवधारणा, उचित भिन्नें, समान हर वाली उचित भिन्नों की तुलना, मिश्र भिन्ने, असमान हर वाली उचित भिन्नों की तुलना, भिन्नों की जोड़ बाकी, अभाज्य एवं संयुक्त संख्याएं, अभाज्य गुणनखण्ड, लघुत्तम समापवर्त्य, महत्तम समापवर्तक ।
• ऐकिक नियम, औसत, लाभ-हानि, सरल ब्याज ।
समतल व वक्रतल, समतल व ठोस ज्यामितिय आकृतियाँ समतल ज्यामितीय आकृतियों की विशेषतायें बिन्दु, रेखा, किरण, रेखा खण्ड, कोण एवं उनके प्रकार । लम्बाई, भार, धारिता, समय, क्षेत्रमापन एवं इनकी मानक इकाइयां एवं उनमें संबंध वर्गाकार तथा आयतकार वस्तुओं के पृष्ठ तल का क्षेत्रफल एवं परिमाप ।
, • गणित की प्रकृति एवं तर्क शक्ति, पाठ्यक्रम में गणित की महत्ता, गणित की भाषा, सामुदायिक गणित, आंकडो का प्रबंधन।
• औपचारिक एवं अनौपचारिक विधियों द्वारा मूल्यांकन, शिक्षण की समस्याएं, त्रुटि विश्लेषण एवं शिक्षण एवं अधिगम से संबंधित, निदानात्मक एवं उपराचारात्मक शिक्षण ।
बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
-------------------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर
पाठ्यक्रम(Syllabus)
स्तर- प्रथम (Level-1) कक्षा 1 से 5 तक पत्र 1, खण्ड-(v)
खण्ड का शीर्षक : पर्यावरण
कुल प्रश्न 30
कुल अंक 30
परिवार आपसी संबंध, एकल एवं संयुक्त परिवार, सामाजिक बुराईयां (बाल विवाह, दहेज प्रथा, बालश्रम, चोरी), दुर्व्यसन (नशाखोरी, धूम्रपान) और इनके व्यक्तिगत, सामाजिक एवं आर्थिक दुष्परिणाम । वस्त्र एवं आवास विभिन्न ऋतुओं में पहने जाने वाले वस्त्र, घर पर वस्त्रों का रख-रखाव, हस्त करघा तथा पावरलूम, जीव जन्तुओं के आवास, विभिन्न प्रकार के मानव-आवास, आवास और निकटवर्ती स्थानो की स्वच्छता, आवास निर्माण हेतु विभिन्न प्रकार की सामग्री।
. व्यवसाय - अपने परिवेश के व्यवसाय (कपड़े सिलना, बागवानी, कृषि कार्य, पशुपालन, सब्जीवाला आदि), लघु एवं कुटीर उद्योग, राजस्थान राज्य के प्रमुख उद्योग एवं हस्तकलाएं, उपभोक्ता संरक्षण की आवश्यकता, सहकारी समितियां।
. , सार्वजनिक स्थल एवं संस्थाएं सार्वजनिक स्थल जैसे विद्यालय, चिकित्सालय, डाकघर, बस स्टैण्ड, रेलवे स्टेशन, सार्वजनिक संपत्ति (रोड़ लाइट, सडक, बस, रेल, सरकारी इमारतें आदि), विद्युत और जल का अपव्यय, रोजगार नीतियां, संसद, विधानसभा, राजस्थान के जिले एवं राजस्थान में पंचायती राज |
. हमारी सभ्यता, संस्कृति – राष्ट्रीय प्रतीक, राष्ट्रीय पर्व, राजस्थान के मेले एव त्यौहार, राजस्थान की वेशभूषा एवं आभूषण, राजस्थान का खान-पान, राजस्थान की वास्तुकला, राजस्थान के पर्यटन स्थल, राजस्थान की प्रमुख विभूतियां एवं गौरव राजस्थान की विरासत (प्रमुख दुर्ग, महल, स्मारक) राजस्थान की चित्रकला, राजस्थान की लोकोक्तियां, राजस्थान के लोकदेवता।
परिवहन और संचार यातायात और संचार के साधन, सडक पर चलने और यातायात के नियम, यातायात के संकेत, संचार साधनों का जीवन शैली पर प्रभाव ।
अपने शरीर की देख-भाल शरीर के बाहय अंग और उनकी साफ-सफाई, शरीर के आंतरिक भागों की सामान्य जानकारी, संतुलित भोजन की जानकारी और इसका महत्व, सामान्य रोग (आंत्रशोथ, अमीयोबायोसिस, मेटहीमोग्लोबिन, एनिमिया, फ्लुओरोसिस, मलेरिया, डेंगू) उनके कारण और बचाव के उपाय, पल्स पोलियो अभियान। .
सजीव जगत • पादपों और जंतुओं के संगठन के स्तर, सजीवों में विविधता, राज्य पुष्प, राज्य वृक्ष, राज्य पक्षी, राज्य पशु, संरक्षित वन क्षेत्रों एवं वन्य जीव (राष्ट्रीय उद्यान, वन्य जीव अभयारण्य, बाघ संरक्षित क्षेत्र, विश्व धरोहर) की जानकारी, पादपों तथा जंतुओं की जातियों का संरक्षण, कृषि पद्वतियां ।
जल, वन, नमभूमि और मरूस्थल की मूलभूत जानकारी, विभिन्न प्रकार के प्रदूषण एवं इनका नियंत्रण, जल के गुण, जल के स्त्रोत, जल-प्रबंधन, राजस्थान में कलात्मक जल स्त्रोत, पेयजल व सिंचाई स्त्रोत । हमारी पृथ्वी व अंतरिक्ष- सौर परिवार, भारत के अंतरिक्ष यात्री । . जल .
पर्वतारोहण- पर्वतारोहण में कठिनाईयां एंव काम आने वाले औजार, भारत की प्रमुख महिला पर्वतारोही। पर्यावरण अध्ययन के क्षेत्र एव संकल्पना। .
पर्यावरण अध्ययन का महत्व, समाकलित पर्यावरण अध्ययन, पर्यावरण शिक्षा के अधिगम सिद्धान्त,
पर्यावरण अध्ययन का विज्ञान एवं सामाजिक विज्ञान विषयों के साथ अन्तर्सम्बन्ध एवं क्षेत्र, एवं
पर्यावणीय शिक्षाशास्त्र- संकल्पना प्रस्तुतीकरण के उपागम क्रियाकलाप / प्रायोगिक कार्य, चर्चा, समग्र सतत मूल्यांकन, शिक्षण सामग्री/ सहायक सामग्री, शिक्षण की समस्याऐं, सूचना एवं संचार प्रोद्यौगिकी
बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
-----------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर पाठ्यक्रम(Syllabus)
स्तर- प्रथम(Level-1) (कक्षा 1 से 5 तक) प्रश्न पत्र-1, खण्ड (II)
ردو نصاب
زبان 1 (درجہ اول تا پنجم ) :1
Language-1 (Class I to V) Level-1
کل سوالات :30 کل نمبر:30
1 نشری اقتباس پر مبنی سوالات:
عبارت نبی ، معانی الفاظ ، اعراب ، واحد جمع، مذکر مؤنث ، متضاد، مترادف ، رموز اوقاف نثری اقتباس پر مبنی سوالات:
موادکی سمجھ نفعل، فاعل ومفعول، جملے کی اقسام، زمانہ
اسم اور اس کی اقسام ضمیر اور اس کی اقسام صفت اور اس کی اقسام محاورے اور کہاوتیں 4
اصناف نثر نظم :
اردو زبان کی تدریس کے مقاصد، اردو زبان کی تدریں کے اصول ، تدریسی طریقہ کار زبان کی مہارتیں ( سننا ، بولنا، پڑھنا لکھنا اور ان کی نشو و نماء اردو نصاب تعلیم ، اردو پڑھنا اور لکھتا
سکھانے کے طریئے ، زبان کی تدریس میں معاون اشیا 6
جانچ اور اس کے طر یتنے مرضی اور مسلسل جاری (اندازه قدر ) ، سوالات اور ان کی تمہیں
------------------------------------------
کل سوالات :30 کل نمبر:30
زبان 2 (درجہ اول تا پنجم ) :1
Language-2 (Class I to V) Level-1
1 نشری اقتباس پر مبنی سوالات:
عبارت نمی فعل، فاعل مفعول، جملے کی اقسام اور ہیت ، رموز اوقاف ، زمانہ 2 شعری جزا بند پر مبنی سوالات:
شعبی ، معانی الفاظ ، ردیف، قافيه تشبیہ مبالغہ 3 حروف اور اقسام حروف،اسم اور اس کی اقسام میر اور اس کی اقسام محاورے اور کیا میں 4 اردو املا اور رسم الخط ، اردوزبان کی تدریس اور لسانیات ، مصوتے اورصے
اردو زبان کی تدریس کے اصول، اردو پڑھنا اور لکھنا سکھانے کے طریقے ، تدر دیسی طریقہ کار، اردو تدریس کے لیے منصوبہ بندی : سالانہ منصوبہ ، یونٹ کا منصوبہ ، سبق کا منصور تدریس زبان کی مشکلات، جدید تدریسی طریقے معرفی اورسلسل جانچ اندازی قدر)، (Remedial Teaching) معالیاتی تدریں
-----------------------------------------------------------------------------------------------
ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਰਸੀਦ (REET)-2021
ਟਰੱਸਟੀ ਬੋਰਡ, [ਰਾਜਸਥਾਨ], ਅਜਮੇਰ
ਸਿਲੇਬਸ
ਪੱਧਰ - I - ਪੱਧਰ - I
(1 ਤੋਂ 5 ਤੱਕ)
Ĥæ ਨਾ ਪğ - Ⅰ, ਖ Öਡ - Ⅱ, ਭਾਸ਼ਾ - Ⅰ (ਪੰਜਾਬੀ)
ਕੁੱਲ ਸਵਾਲ - 30
ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੱਲ ਅੰਕ - 30
ਭਾਸ਼ਾ - Ⅰ ਪੱਧਰ -
1. ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ Ă ਵਰਬੈਟਿਮ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ƒ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਤਤਸਮ ਸ਼ਬਦ, ਤਦਭਵ ਸ਼ਬਦ, ਦਸ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ, ਬਹੁਵਚਨ ਸ਼ਬਦ,
ਸਮਾਨਾਰਥੀ, ਵਿਪਰੀਤ ਸ਼ਬਦ, ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ।
2. ਇੱਕ ਬੇਰੋਕ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 'ਪ੍ਰਸ਼ਨ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾਓ; ਲਿੰਗ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੱਸੋ; ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ
ਕਾਲ ਤਬਦੀਲੀ.
3. ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਲਗ-ਮਾਤਰ, ਲਗਾਖਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਰ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ।
4. ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ n.
5. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੁਨਰ (ਸੁਣਨਾ, ਬੋਲਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਲਿਖਣਾ) ਦਾ ਵਿਕਾਸ,
ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਨ ਸਮੱਗਰੀ, ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ
ਸੁਧਾਰ।
6. ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ।
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁ-ਚੋਣ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ।
2019-20 ਦਾ ਐਕਟ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੱਧਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ 100% ਤੱਕ (10 ਤੱਕ) ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ।
-------------------------------------------
ਭਾਸ਼ਾ - II
ਕੁੱਲ ਸਵਾਲ - 30
ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੱਲ ਅੰਕ-30
ਪੱਧਰ-I
1. ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤੇ ਪੈਰੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਵਾਲ
ਅਗੇਤਰ-ਪਿਛੇਤਰ, ਬਹੁਵਚਨ ਸ਼ਬਦ, ਸਮਾਨਾਰਥੀ, ਵਿਪਰੀਤ ਸ਼ਬਦ, ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ, ਲਿੰਗ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਕਾਲ।
2. ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਉੜੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਵਾਲ
ਵਿਚਾਰ, ਸੁਹਜ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸ਼ੈਲੀ, ਪ੍ਰਸੰਗ, ਉਪਦੇਸ਼, ਸਵਾਦ, ਅਲੰਕਾਰ, ਤੁਕਾਂਤ, ਧੁਨ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ।
3. ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ), ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਲਗਖਰ ਅਤੇ ਦੱਤ-ਅਖਰ।
4. ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋੜਾਂ, ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ।
5. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਫਾਰਮੂਲੇ ਅਤੇ ਢੰਗ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੁਨਰ (ਸੁਣਨਾ, ਬੋਲਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਲਿਖਣਾ), ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਸੁਧਾਰ।
6. ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਦੇਖਣ-ਸੁਣਨ ਦੇ ਸਾਧਨ-ਅਰਥ, ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ।
ਚੋਣ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਿਲੇਬਸ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ 2019-20 ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਜੈਕੀ (10) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਬਹੁ
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
राजस्थान अध्यापक पात्रता परीक्षा (REET)-2021
माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, राजस्थान, अजमेर
पाठ्यक्रम(Syllabus)
स्तर- प्रथम(Level-1) (कक्षा 1 से 5 तक)
प्रश्न पत्र 1,खण्ड-(II)
खण्ड का शीर्षक-भाषा- I सिन्धी
कुल प्रश्न 30
कुल अंक 30
नसुर जा ब टुकिरा (पैराग्राफ) (गद्यांश) राजस्थान जे कला, साहित्य, संस्कृति जे बारे में दर्सी किताबनि खां सवाइ हून्दा उन्हनि टुकरनि मां हिन तरह जा सुवाल पुछिया वेदां ।
लफ्जनि जी जाण, डुखियनि अखरनि जी माना, अदद, जिंस, इस्म, सिफत, जमीर, फइल, जमान वगैरह सां वास्तो रखंदड़ सुवाल |
टुकिरे में को इस्तलाहु या पहाको हुजे उन जी माना, टुकिरे जो उनवान, अख्लाकी सिख्या वगैरह।
(i) गाल्हाइण जा अठ लफ्ज-मुख्तिसर जाण। सिंधी भाषा जी लिखावट, लिपियुनि जी जाण।
(ii) लफ्जनि जी जाण, सागी माना वारा अखर, लफ्जनि जी रचना अगियाड़ियूं ऐं पछाड़ियूं ।
(iii) जमान, जिंस, अदद, जिद इस्तलाह ऐं पहाका
(iv) सिंधी भाषा सेखारण, पढ़ाइण जा तरीका। शार्गिदनि खे सिंधी भाषा सेखारण जा कारगर तरीका।
(५) सिंधी भाषा बुधण, गाल्हाइणु, पढ़ण, लिखण, सिखण ऐं सेखारण जा तरीका, दर्सी किताबनि में भाषा जो ज्ञान,
शार्गिदनि खे कहिड्नि तरीकनि सां डियण घुरिजे ।
(vi) सिंधी भाषा पढ़ण, पढ़ाइण, लिखण, गाल्हाइण जो मूल्यांकन। जिबानी ऐं लिखित सुवालनि जा किस्म, सिंधी
भाषा उम्दे नमूने सेखारण जा खास तरीका।
बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
-------------------------------------
प्रश्न पत्र 1, खण्ड-(III)
खण्ड का शीर्षक भाषा-॥ - सिन्धी
कुल प्रश्न - 30
कुल अंक - 30
नसुर जो हिकु टुकिरो (पैराग्राफ) (गद्यांश) राजस्थान जे कला, साहित्य, संस्कृति जे बारे में दर्सी किताबनि खां सवाइ हून्दो, उन टुकरे मां हिन तरह जा सुवाल पुछिया वेदां ।
1 लफ्जनि जी जाण, डुखियनि अखरनि जी माना, अदद, जिंस, इस्म, सिफत, जमीर, फइल, जमान वगैरह सां वास्तो रखंदड़ सुवाल । टुकिरे में को इस्तलाहु या पहाकों हुजे उन जी माना, उनवान, अख्लाकी सिख्या।
नज्म, हिकु बैतु या कविता (पद्यांश) मां हिन तरह जा सुवाल पुछिया वेंदा
उनवान, कविअ जो नालो, शाइरीअ जी जाण, शाइरीअ जे उसूलनि, छंद, अलंकारनि जी मुख्तिसर जाण, डुखियनि अखरनि जी माना वगैरह।
(i) सिंधी भाषा जी आईवेटा (वर्णमाला) जी जाण, सिंधी लिपियुनि, नज्म ऐं नसुर बाबत जाण।
(ii) ग्रामर-गाल्हाइग जा अठ लफ्ज- -मुख्तिसर जाण। जिद, अदद, जिंस इस्तलाह, पहाका ऐं चवणियूं
(ii) ख़त, दरख्वास्त, मजमून लिखण जा तरीका।
(iv) सिंधी भाषा सेखारण पढ़ाइण जा तरीका शागिर्दनि खे सिंधी भाषा सेखारिजे, उन जा कारगर तरीका
(v) सिंधी भाषा बुधण, गाल्हाइणु, पढ़ण, लिखण, सिखण ऐं सेखारण जा तरीका, दर्सी किताबनि में भाषा जो ज्ञान, शागिर्दनि खे कहिड़नि तरीकनि सां डियण घुरिजे ।
(vi) सिंधी भाषा पढ़ण, पढ़ाइण, लिखण, गाल्हाइण, जो मूल्यांकन । जिबानी ऐं लिखित सुवालनि जा किस्म, सिंधी भाषा उम्दे नमूने सेखारण जा खास तरीका।
» बहु विकल्प प्रश्नों का मापदण्ड कक्षा 1 से 5 तक के राज्य सरकार द्वारा निर्धारित पाठ्यक्रम एवं शैक्षणिक सत्र 2019-20 की प्रचलित पाठ्य पुस्तकों के आधार पर होगा, लेकिन प्रश्नों का कठिनाई स्तर सैकण्डरी (कक्षा 10) तक की पाठ्य पुस्तकों का होगा।
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
રાજસ્થાન અધ્યાપક પાત્રતા પરીક્ષા ( REET ) - 2021
માધ્યમિકશિક્ષા બોર્ડ. રાજસ્થાન અજમેર
(Syllabus ) સ્તર : પ્રથમ (Level-1)
પ્રખ્ખ પત્ર-1 ખંડ – -2 ખંડનું શીર્ષક ભાષા - 1:
ગુજરાતી
કુલ પાનાં : 30 કુલ ગુણ: 30 :
૧. એક અપહિત ગધાંશ અને એક પધાંશ જેમાં બોધગમ્યતા.નિષ્કર્ષ વ્યાકરણ અને મૌખિક યોગ્યતા સંબંધિત પ્રશ્ન હશે. ૨. વ્યાકરણ :
સંજ્ઞા, સર્વનામ પર્યાયવાચી શબ્દ,વિરોધી શબ.ઉપસર્ગ પ્રત્યય સંધિ, સમાસ, શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ, શબ્દોના અર્થ,કાળ,વયલિંગ,સંયોજક, નિપાત,
૩. વાક્ય રચના -
વાક્યના પ્રકાર, રૂઢિપ્રયોગો, કહેવતો.
૪. ગુજરાતી ભાષાની શિક્ષણ પદ્ધતિ.
• ગુજરાતી ભાષાની શિક્ષણ પદ્ધતિના સિદ્ધાંત.
- બાળકમાં ગુજરાતી ભાષાનો વિકાસ.
૫, ગુજરાતી ભાષાના કૌશલ્યો : શ્રવણ, કથન, વાંચન,લેખન.
. ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણ: શૈક્ષણિક સાધનસામગ્રી, પાઠ્યપુસ્તક,ગુજરાતી ભાષા શિક્ષકની સજ્જતા ગુજરાતી ભાષામાં વપરાતાં વિરામચિહ્નોના પ્રકાર અને મહત્વ, વાકયના અર્થના આધારે તેનો ઉપયોગ,
૬. ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણમાં મૂલ્યાંકન,લેખિત અને મૌખિક કસોટી માટેના પ્રબોના પ્રકાર સતત મુલ્યાંકન ઉપયરાત્મક કાર્ય અને તેમાં મદદરૂપ સાધનો.
--------------------------
સ્તર : પૃથમ (Level - 1)
પ્રખ્ખ પત્ર-1
ખંડ -3 ખંડનું શીર્ષક ભાષા – 2 : ગુજરાતી
કુલ પ્રખ : 30 કુલ ગુણ : 30
૧. એક અપઠિત ગધાંશ અને એક પધાંશ જેમાં બોધગમ્યતા નિષ્કર્ષ વ્યાકરણ અને પૌખિક યોગ્યતા સંબંધિત પ્રગ્ન હશે.
૨, વ્યાકરણ -
સંજ્ઞા, સર્વનામ, વિશેષણ ક્રિયાવિશેષણ . ઉપસર્ગ,પ્રત્યય, સંધિ, સમાસ,લિંગ . વચન , કાળ, સંયોજક, નિપાત. , વાય રચના -
3 વાકયોના પ્રકાર , કારકચિહ્ન અવ્યય, .
શબ્દ જ્ઞાન - તત્સમ, તદભવ . દેશજ ( ગુજરાતી પ્રાંતના શબ્દો ),
૪. ગુજરાતી ભાષાની શિક્ષણ પદ્ધતિ.
- ગુજરાતી ભાષાની શિક્ષણ પદ્ધતિના સિદ્ધાંત.
- બાળકમાં ગુજરાતી ભાષાનો વિકાસ.
૫. ગુજરાતી ભાષાના કૌશલ્યો અને તેનો વિકાસ શ્રવણ, કથન,વાંચન,લેખન
ગુજરાતી ભાષા શિક્ષાણઃ શૈક્ષણિક સાધનસામગ્રી, પાઠ્યપુસ્તક, ગુજરાતી ભાષા શિક્ષકની સજજતા. ગુજરાતી ભાષા શીખવવા વિધિવત આદાન – પ્રદાન (મૌખિક અને લેખિત )
૬. ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણમાં મૂલ્યાંકન,લેખિત અને મૌખિક કસોટી માટેના પ્રનોના પ્રકાર,સતત મુલ્યાંકન, લેખનશૈલી, ગુજરાતી ભાષાના શબ્દોનું શુદ્ધ ઉચ્ચારણ , આરોહ અવરોહ સાથે કથન.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------


0 Comments